De nieuwsfabriek: drie eyeopeners die je beeld van media veranderen

Afgelopen week heb ik het boek De nieuwsfabriek van Rob Wijnberg gelezen. Wat mij opviel is dat hij heel anders denkt dan de gemiddelde journalist. Zo begint hij zijn boek met een quote van Mark Twain (1835-1910): “If you don’t read the newspaper, you’re uninformed. If you do read the newspaper, you’re misinformed.” 

Even een kort voorstelrondje: Rob Wijnberg is in 1982 geboren in Winschoten. Hij is een journalist, filosoof, columnist en publicist. Zelfs op Wikipedia is hij te vinden, dan heb je toch een aardige naam. Van 2010 tot 2012 was hij hoofdredacteur bij nrc.next. Daarna startte hij in 2013 een journalistiek online platform De Correspondent op. Dat deed hij onder andere met Ernst-Jan Pfauth, waar ik eerder een blog over schreef. Wijnberg  zelf schreef meerdere boeken. Ik besloot om het boek De nieuwsfabriek maar eens te gaan lezen, ik bespreek graag met jullie drie eyeopeners voor mij.

“Nieuws is net als drugs”

Eyeopener 1: In zijn proloog begint Wijnberg met een vergelijking: Nieuws is net als drugs, je kunt het innemen en het doet wat met je. Dat was voor mij al de eerste eyeopener. Ik heb mij nooit beseft dat nieuws echt een behoefte is. Naar mijn idee was het goed om op de hoogte te zijn, maar ik zag het niet als verslaving. Gelukkig is dit niet een verkeerde verslaving, maar het heeft wel zijn effecten op jou als persoon. Want wat gebeurt er als een medium jou verkeerd, oppervlakkig of eenzijdig informeert? Dan zou het zomaar kunnen dat je niet de volledige waarheid weet. Wijnberg bepleit dat journalistiek jou, als lezer, goed en volledig moet informeren en hij vindt dat dat te weinig gebeurt. Zo gebruikte hij in zijn boek het voorbeeld van De Telegraaf. Zij schreven maar liefst vijfentwintig nieuwsberichten over de scheiding van Jan Smit en Yolanthe Cabau van Casbergen. Wijnberg vraagt zich af of dat nou echt nodig is. Hij vat het op deze manier samen: Nieuws is een selectieve (want uit uitzonderingen opgebouwde), conservatieve (want op het negatieve gerichte), en repetitieve (want eindeloos herhaalde), uitsnede van de wereld.

“Journalistiek is meer een geruststellende spiegel van de consument dan een kritische spiegel van de macht.”

Eyeopener 2: Wijnberg schrijft verder in zijn boek dat journalistiek alleen maar om economie draait. Maatschappelijke problemen worden steeds minder belangrijk, en het commercieel succes wordt juist wel belangrijker. Dat zou niet zo moeten zijn, volgens hem. Wijnberg: “Journalistiek is meer een geruststellende spiegel van de consument dan een kritische spiegel van de macht.” Daarnaast laat hij aan de hand van veel voorbeelden zien dat ‘de lezer is klant’ steeds meer verschuift naar ‘de adverteerder is klant’. Hiermee duidt hij op alle advertenties die in kranten staan. Je zou het misschien niet denken, maar tegenwoordig wordt jouw nieuws aangepast aan de advertentie. Eigenlijk zou dat andersom moeten zijn. De krant heeft advertenties nodig om voort te bestaan, maar op deze manier krijgt de adverteerder meer te zeggen over wat er in de krant staat dan de hoofdredacteur. Wijnberg waarschuwt je om hier rekening mee te houden. Zelf zou hij graag een krant (of online platform) zonder advertenties willen. Hoe hij dat precies wilt aanpakken wordt beschreven in zijn boek. Ikzelf wist natuurlijk wel dat de kranten het tegenwoordig erg moeilijk hebben, en dat er daarom zoveel advertenties in staan. Maar dat de adverteerder kan bepalen wat voor ‘nieuws’ daarbij hoort was zeker nieuw!

Eyeopener 3: In het boek werd al snel duidelijk dat Wijnberg zijn mening en zicht op de journalistiek niet onder banken of stoelen steekt. Opnieuw na aanleiding van verschillende voorbeelden toont Wijnberg aan dat in Nederland heel vaak de publieke opinie wordt bevestigt. In talkshows zitten vaak gasten die de mening van het publiek napraten. Hij wijst erop dat in diezelfde shows vaak niet de hoge professoren zitten die een genuanceerd antwoord weten te geven. Vaak omdat het antwoord dan niet zo duidelijk en niet gesimplificeerd is. Daarom worden al snel gasten aan tafel gevraagd die zich wél duidelijk uitspreken. Of hun mening dan de waarheid is, is een tweede ding. Nu Wijnberg dit zo schreef in zijn boek, ben ik er wat extra op gaan letten. En eerlijk waar; hij heeft een punt.

In de epiloog gaat Wijnberg nog even door op wat nou zíjn droom is: een onafhankelijk journalistiek online platform. Dit realiseerde hij in 2013 in de vorm van De Correspondent. Tegenwoordig een heel bekend, goed lopend, platform waarop belangrijke maatschappelijke vragen en onderwerpen aan bod komen.

Ik vond De nieuwsfabriek een gevat, goed te lezen, en interessant boek. Het is zeker een aanrader!

 

 

 

 

 

 

Advertenties

One thought on “De nieuwsfabriek: drie eyeopeners die je beeld van media veranderen

  1. Pingback: Ook Joris Luyendijk maakt fouten – Milou

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s